Tìm hiểu cộng đồng người Việt Nam ở Trung Quốc

Tìm hiểu cộng đồng người Việt Nam ở Trung Quốc

Với sự gần gũi về địa lý và văn hoá, Trung Quốc là một trong những đất nước có một lượng lớn người Việt sinh sống. Cộng đồng người Việt ở Trung Quốc về cơ bản bao gồm: người Kinh Tam Đảo là cộng đồng thiểu số người Việt ở Trung Quốc, và cộng đồng người Việt có quốc tịch Việt Nam hiện đang sống, học tập và làm việc ở đây. Người Việt tại Trung Quốc phần lớn hiện có cuộc sống tương đối ổn định với đời sống tinh thần và văn hoá đặc sắc. Đặc biệt họ cũng luôn giữ gìn và phát huy các truyền thống của người Việt nhằm bảo tồn bản sắc dân tộc.

Người Việt ở Trung Quốc có đông không?

Dân số người Việt gốc Hoa ở Trung Quốc hiện nay lên đến 36.205 người (tính tới năm 2020). Họ sống chủ yếu tại 194 khu định cư tị nạn, mà phổ biến là ở các tỉnh Quảng Đông, Quảng Tây, Hải Nam, Phúc Kiến, Vân Nam và Giang Tây. Hơn 85% người Việt đã đạt được độc lập về kinh tế, nhưng số còn lại sống dưới mức nghèo khổ ở các vùng nông thôn.

Người Việt tại Trung Quốc là một trong những cộng đồng người nước ngoài nổi tiếng tại đây

Riêng số dân người Việt mang quốc tịch Việt Nam tại Trung Quốc hiện nay cũng khá đông đảo. Họ phần lớn là những người đến Trung Quốc để học tập và làm việc.

Cộng đồng người Việt ở Trung Quốc bao gồm những ai?

Cộng đồng người Việt ở Trung Quốc về cơ bản có thể được phân thành cộng đồng người Việt đã định cư ở Trung Quốc từ xa xưa và cộng đồng du học sinh, người làm việc tại Trung Quốc.

Người Kinh tại Trung Quốc

Người Việt ở Trung Quốc được gọi là dân tộc Jing, hay còn gọi là người Kinh, Kinh tộc. Đây là tên gọi đặc trưng được dùng để chỉ cộng đồng thiểu số người Việt này. Họ di cư theo đường biển từ miền duyên hải của Việt Nam vào đầu thế kỷ 16 đến định cư trên ba hòn đảo (tam đảo) nhỏ là Vạn Vĩ (Wanwei), Vu Ðầu (Wutou) và Sơn Tâm (Shanxin). Lúc đầu khu vực này vốn là hoang đảo, còn ngày nay là ba thôn thuộc địa phận thị trấn Giang Bình, huyện cấp thị Đông Hưng, địa cấp thị Phòng Thành Cảng của tỉnh Quảng Tây, Trung Quốc (cách cửa khẩu Móng Cái khoảng 25 km).

Người Kinh tộc vốn là người Việt di cư theo đường biển đến Trung Quốc đầu thế kỷ 16

Họ được coi là cộng đồng người Kinh chủ yếu và còn mang nhiều bản sắc văn hóa Việt Nam nhất tại Trung Quốc với tư cách là một trong 56 dân tộc của đất nước này (không bao gồm cộng đồng người Việt mang quốc tịch Việt Nam hiện đang học tập và làm việc tại Trung Quốc).

Tại Quảng Tây nói riêng và Trung Quốc nói chung, tên gọi “Kinh tộc Tam Đảo”, có nghĩa là “Ba hòn đảo của người Kinh”, hiện vẫn được dùng tương đối phổ biến. Ý nghĩa của nó là dùng để chỉ cộng đồng người Kinh này, cũng như ám chỉ địa bàn sinh sống tập trung của họ tại ba hòn đảo nói trên.

Hiện tại họ được công nhận là một trong các dân tộc thiểu số của Trung Quốc

Với lịch sử định cư trải qua hơn 500 năm, hầu hết cư dân người Kinh ở khu vực Tam Đảo (Vạn Vĩ, Vu Ðầu và Sơn Tâm) cũng như một vài nơi khác ở Quảng Tây (chủ yếu tập trung tại Đông Hưng) đều có chung nguồn gốc là người Đồ Sơn (Hải Phòng, Việt Nam). Còn lại một số ít người Kinh trong đó có nguồn gốc từ một vài địa phương ven biển Việt Nam di cư đến.

Người Kinh tam đảo tại Trung Quốc vốn nói tiếng Kinh hay tiếng Việt và sử dụng phổ biến là chữ Nôm. Tuy nhiên từ lâu họ cũng đã nói tiếng địa phương là tiếng Quảng Đông, tiếng Quan Thoại kèm với nhiều từ của tiếng Việt cổ và sử dụng Hán tự. Thế nhưng, về ngữ pháp, người Kinh Tam đảo không nói ngược như dân Hán mà họ vẫn nói xuôi theo lối giao tiếp của người Việt. Về cơ bản, họ vẫn có thể nói chuyện và thông hiểu với người Việt ở Việt Nam.

Người Kinh tộc tại Trung Quốc vẫn gìn giữ được những bản sắc dân tộc vốn có của người Việt

Những thế hệ mới cũng đã làm quen với ký tự Latinh có tổ chức dạy và học chữ Quốc ngữ để hiểu cách phiên âm bằng chữ Latinh đồng thời có thể giao lưu qua văn viết với người Việt tại Việt Nam và các nước khác trên thế giới.

Cộng đồng người Việt có quốc tịch Việt ở Trung Quốc

Bên cạnh cộng đồng người Kinh Tam Đảo, cộng đồng người Việt ở Trung Quốc hiện nay có một phần lớn là người Việt quốc tịch Việt. Họ đến đây vì nhiều mục đích khác nhau, nhưng về cơ bản vẫn là học tập và làm việc. Một số nhỏ trong đó là phụ nữ hoặc đàn ông lấy người Trung Quốc và tiếp tục định cư tại đây. Người Việt có quốc tịch Việt ở Trung Quốc gần như phổ biến hơn trong những năm gần đây, khi xu hướng học tập và làm việc ở nước ngoài tăng cao.

Hiện tại có một bộ phận lớn là du học sinh người Việt đang học tập và làm việc tại Trung Quốc

Với bộ phận du học sinh người Việt ở Trung Quốc, phần lớn là họ sang đây để theo học ở các trường đại học lớn hoặc theo các chương trình vừa học vừa làm. Các ngành nghề chủ yếu được du học sinh Việt tại Trung Quốc lựa chọn là ngôn ngữ, văn hoá và lịch sử. Họ cũng đã tạo nên những cộng đồng du học sinh người Việt có chỗ đứng trong môi trường đại học với nhiều thành tích đáng nể cũng như các hoạt động văn hoá, xã hội đặc sắc.

>>> Tham khảo: vé máy bay đi Trung Quốc giá rẻ

Người lao động Việt Nam làm việc tại Trung Quốc tại các nhà máy, xí nghiệp

Những người lao động Việt Nam hiện sinh sống tại Trung Quốc phần lớn xuất thân từ các tỉnh giáp với biên giới Trung Quốc. Họ chủ yếu là những người nông dân nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số sang đây để tìm kiếm các cơ hội việc làm mới có thu nhập tốt hơn. Các ngành nghề mà họ làm việc khá đa dạng, từ các công việc làm thuê, làm mướn cho đến những vị trí cao hơn trong các nhà máy, xưởng sản xuất, xí nghiệp.

Người Việt ở Trung Quốc tập trung ở đâu?

Người Việt sinh sống và định cư ở Trung Quốc phần lớn tập trung tại các tỉnh Quảng Đông, Quảng Tây cùng một số thành phố lớn khác. Trong đó Quảng Tây là nơi có nhiều người Việt nhất mà chủ yếu là người Kinh Tam Đảo.

Quảng Tây

Quảng Tây có tên đầy đủ là Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây. Đây là một khu tự trị của dân tộc Choang tại Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Tên gọi này được dùng từ năm 1958 đến nay trong các giới thiệu về khu, trong Báo ảnh Trung Quốc, và trong phần tiếng Việt ở văn bản làm việc giữa giới chức hai nước. Năm 2018, Quảng Tây là tỉnh đông thứ mười một về số dân, đứng thứ mười tám về kinh tế Trung Quốc với 48,8 triệu dân, tương đương với Colombia, Tây Ban Nha.

Quảng Tây là một trong những khu vực sinh sống chủ yếu của cộng đồng người Việt tại Trung Quốc

Tại Trung Quốc, Quảng Tây là một trong những khu vực sinh sống chủ yếu của cộng đồng người Việt mà phần lớn là người Kinh tộc. Được biết, người Kinh tộc sống ở đây có khoảng trên 2 vạn dân và con số này ngày đang tăng lên. Họ đến đây từ khoảng đầu thế kỷ 16 và hình thành nên cộng đồng người Kinh tộc, hay còn gọi là Kinh Tam Đảo. Ghé thăm nơi đây bạn có thể tìm thấy một ngôi làng rất nổi tiếng của người Kinh – Làng Vạn Vĩ. Nó cách thành phố Đông Hưng (Quảng Tây, Trung Quốc) chừng 20 km. Dù trải qua hơn 500 năm lưu lạc nhưng ở đây vẫn gìn giữ được bản sắc văn hóa Việt.

Làng Vạn Vĩ là ngôi làng người Kinh nổi tiếng với lịch sử hơn 500 năm

Tất cả các dòng họ tại làng Vạn Vĩ đều gốc dân biển Đồ Sơn, vì theo luồng cá mà phiêu dạt tới đây. Ban đầu nơi đây chỉ là chỗ nghỉ ngơi sau những ngày đi biển, nhưng thấy vùng đất này có bờ tre, khóm trúc đoán rằng có nước ngọt để sinh sống nên 7 cụ tổ của làng quyết định lên bờ chọn vùng này để định cư. Về sau có thêm 5 dòng họ khác nữa cũng đến sinh sống tại đây rồi thành làng xóm.

Người dân tại đây vẫn gìn giữ những nét văn hoá Việt và học tiếng Việt

Hiện nay 12 dòng họ người Kinh ở Vạn Vĩ có hơn 10.000 người, ngoài ra còn hơn 1.000 người gốc Việt ở thôn Vu Đầu và thôn Sơn Tâm. Sau nửa thiên niên kỷ lưu lạc trên mảnh đất Đông Hưng, nhiều người Kinh ở đây trở nên giàu có nhờ làm ăn buôn bán ở vùng biên. Ngoài ra, phần lớn người dân vẫn theo nghề truyền thống là đánh bắt, nuôi trồng hải sản và làm dịch vụ du lịch biển. Cũng nhờ thế mà đời sống của người dân thôn Vạn Vĩ ngày càng khá lên. Việc đi lại của cư dân biên giới hai bên dễ dàng hơn trước.

Quảng Đông

Cộng đồng người Việt ở Trung Quốc sống tại Quảng Đông khá lớn. Bao gồm cả những lưu học sinh, các tổ chức, doanh nghiệp Việt Nam tại Quảng Đông và nhiều người lao động Việt sang đây tìm kiếm các cơ hội việc làm. Người Việt tại Quảng Đông có đời sống văn hoá khá phong phú và đặc sắc. Họ thường tổ chức nhiều sự kiện, hoạt động thu hút, đặc biệt là dịp Tết cổ truyền với nhiều phong tục tập quán và món ăn Việt.

Các thành phố lớn của Trung Quốc

Nhiều thành phố lớn của Trung Quốc như Bắc Kinh, Thượng Hải,… cũng là nơi có một bộ phận cộng đồng người Việt. Tuy nhiên phần lớn họ là người lao động, lưu học sinh đến học tập và làm việc tại đây. Số lượng người Việt sống ở đây cũng chỉ chiếm một phần rất nhỏ trong cộng đồng người Việt tại Trung Quốc.

Các thành phố lớn của Trung Quốc là nơi có nhiều du học sinh người Việt

Mặc dù cuộc sống có thể khá vất vả, nhưng người Việt tại đây vẫn luôn tổ chức các sự kiện, hoạt động văn hoá mang đậm bản sắc dân tộc. Đặc biệt trong đó phải kể đến là Tết Nguyên đán với nhiều phong tục truyền thống của người Việt. Để tăng sự đoàn kết và gắn bó, cộng đồng người Việt cũng thường xuyên tổ chức các buổi gặp mặt, trò chuyện và chia sẻ, giúp đỡ lẫn nhau. Nhờ đó, người Việt tại Trung Quốc mặc dù có thể không quá khá giả nhưng luôn có đời sống tinh thần và văn hoá thoải mái.

Người Việt ở các thành phố lớn thường xuyên tổ chức nhiều chương trình sự kiện đặc sắc

Với đời sống khá đắt đỏ, trong khi một số người có cuộc sống khá ổn định thì nhiều người Việt sống tại các thành phố này vẫn còn khá chật vật và khó khăn. Họ thường làm nhiều công việc khác nhau để sinh sống và chăm lo cho gia đình. Một số người có thể tự mở các nhà hàng hay quán ăn để buôn bán.

Hy vọng những chia sẻ trên đã giúp bạn phần nào hiểu thêm về cộng đồng người Việt Nam ở Trung Quốc. Nếu có ý định du học, làm việc hay du lịch tại đây, hãy liên hệ văn phòng vé China Airlines ngay từ bây giờ. Nhân viên sẽ giúp bạn tham khảo hành trình, bảng giá và lựa chọn vé máy bay giá rẻ, nhanh chóng!

Bùi Xuân

Chia sẻ bài viết này:
028 3820 6305